Outils personnels

Aller au contenu. | Aller à la navigation

Navigation

Navigation
Menu de navigation
Vous êtes ici : Accueil / Ontspanning / Toerisme / Erfgoed / Herdenking
Actions sur le document

Herdenking

HET EERSTE GEALLIEERDE VLIEGTUIG NEERGEHAALD TIJDENS DE 1STE WERELDOORLOG.

VERTALING NOTA-RAPPORT VAN 2 FEBRUARI 1989

VAN WING-COMANDER – R.A.F. – M.W. STRETEN

De evenementen die de losbarsting van de eerste wereldoorlog veroorzaakt hebben, zijn goed gedocumenteerd. Het was duidelijk dat aangezien de oorlogsverklaring van Duitsland aan Frankrijk en België op 3 augustus 1914, Engeland er onmiddellijk bij betrokken werd omwille van hun waarborg voor de Belgische integriteit.

Na de oorlogsverklaring van Engeland aan Duitsland op 4 augustus was, wat deze oorlog betreft, de teerling geworpen en dit om een einde te maken aan de oorlogen.

Het British Expeditionary Force (B.E.F.) begon de inscheping naar Frankrijk op 9 augustus en op 20 augustus was de concentratie in een peervormige zone, gesitueerd tussen Maubeuge en Le Cateau. De Royal Flying Corps, onder bevel van Brigadier Generaal Sir David Henderson, bestond in augustus 1914 uit Hoofdkwartieren, escadrilles n° 2, 3, 4 en 5 en een vloot van 20 machines. In het totaal ongeveer 1000 man.

Enkele maanden voor het begin van de oorlog werden nauwgezette maatregelen getroffen voor hun mobilisatie. Elk escadrille moest gemobiliseerd worden op zijn basis in vredestijd en moest klaar staan om te vertrekken op de vierde dag.

Op die dag moest de luchtmacht eerst door de lucht naar Dover en dan, op de 6de dag, naar hun basis op het front. De paarden, karren en motorfietsen, samen met een zekere hoeveelheid bagage en benodigdheden, werden per trein vervoerd en alle mechanisch transport en vrachtwagens langs de baan, naar de plaats van inscheping om daar naar de overzeese basis vervoerd te worden.

Na het uitbreken van de oorlog en in functie van het mobilisatiebevel, met uitzondering voor de Luchtmacht die oorspronkelijk gebaseerd was in Amiens, vestigden de Hoofdkwartieren en de escadrilles zich op het vliegveld van Maubeuge. Deze basis was ter beschikking gesteld door de Franse autoriteiten die alle mogelijke steun boden, en dekens en stro leverden.

Vanaf dit moment van het relaas gaat onze aandacht vooral naar escadrille n° 5, dat centraal staat in ons verhaal.

In het begin van de oorlog was de escadrille n° 5 gebaseerd in Gosport, werd na ontvangst van het mobilisatiebevel verplaatst naar Dover op 14 augustus en kwam aan in Frankrijk op de 15de om zich te voegen bij de luchtbasis van Maubeuge, waar een deel van de luchtmacht en de transporten aankwamen op 18 augustus.

De gemotoriseerde transportmogelijkheden voor de escadrille bestonden uit verschillende automobielen die verzameld waren in Regents Park in Londen tijdens de eerste dagen van de oorlog. De vrachtwagen met munitie en bommen behoorde aan de eigenaar van een fabriek van een beroemde saus: die was blinkend scharlaken, met de slogan in gouden letters op de zijkant “The World’s Appetiser”. Dit kon men al van hoog in de lucht zien en heeft de piloten van de escadrille geholpen tijdens hun latere terugkeer van Mons om hun eigen transporten te herkennen. Omwille van enkele ongelukken en problemen op de weg was de escadrille niet helemaal compleet voor 22 augustus.

De escadrille was geëquipeerd met Henri Farmans, Avro’s 504 en B.E.8en.

Zo’n variëteit aan machines was normaal bij de eerste escadrilles van de R.F.C. Een uniek type is natuurlijk te verkiezen zowel voor de piloten als voor de mecaniciens, maar tijdens de eerste oorlogsdagen was er geen enkele eis voor formatievliegen. Elk vliegtuig deed zijn werk alleen zodanig dat de eenheid van minder belang was.

Zodra de R.F.C. in Maubeuge gevestigd was, begonnen ze verkenningsvluchten boven België te doen. Ondertussen, op 22 augustus, was het Britse leger in positie op een front van 25 mijl.

Het eerste legerkorps vormde een linie van Harmignies tot Peisant aan de oostkant en het tweede legerkorps hield Mons en het kanaal van Mons tot Condé aan de westkant.

Aan de rechterkant van de Britten kwam het 5de Franse leger aan de Samber linie, onder bevel van Generaal Lanzarac.

Het probleem was nu de positie te kennen van het vorderende Duitse leger, onder bevel van Generaal von Kluck die geen enkele serieuze informatie had over de B.E.F.

Op de ochtend van 22 augustus, om 10u16, steeg een Avro 504 van de 5de escadrille op uit Maubeuge, bestuurd door 2de luitenant Waterfall van East Yorkshire Regiment, met zijn observator luitenant Bayly, Royal Engineers, om uit te zoeken waar het Duitse leger zich bevond in de zone Edingen-Soignies.

Om 10u50 zagen ze op de weg Mons-Soignies een bagagetrein van 600 yard (ongeveer 200m) in de buurt van Thieusies.

Om 11u zagen ze een file van de cavalerie van 800 yards, vier compagnieën van de infanterie per rij van vier, zes groepen paarden, ook per rij van vier, en verderop een troepencolonne die links draaide naar Silly.

Kort nadien werd het vliegtuig neergehaald door kogelschoten en de twee bemanningsleden werden gedood door deze val. Ze moesten de eersten zijn onder de vele gesneuvelde piloten tijdens deze grote oorlog.

Het eigenaardige van dit verhaal is dat er veel dingen bekend zijn over deze fatale vlucht.

TEN EERSTE:

Vlak bij de plaats waar het vliegtuig neergestort is, vond men een blad van het vliegrapport van de observator op de grond. Dit blad was gedeeltelijk verbrand maar toch nog in goede staat. Daarmee weten wij wat ze gezien hebben en ook het ruw geschatte uur van de val van het vliegtuig.

TEN TWEEDE:

Er zijn twee ooggetuigen die nog steeds leven en in het rusthuis van Edingen wonen, die al het gebeurde hebben gezien.

De dag van mijn bezoek was de betreffende dame echter weg voor een dagje naar Oostende, maar ik heb toch een gesprek kunnen hebben met de tweede getuige, Mr. Durand, die nog steeds goed is voor zijn leeftijd.

Wat buitengewoon is, is dat hij nu nog een fragment van de stof van het vliegtuig bezit, dat hij in 1914 van het wrak heeft losgesneden.

Op 22 augustus was Mr. Durand 14 jaar en zat hij in een paardenkar om graan te leveren aan de distilleerderij (nu een leegstaand gebouw op de baan Edingen-Bassilly)*. Het was lunchtijd maar hij had de opdracht gekregen om op de kar te blijven om te voorkomen dat de Duitsers het graan zouden nemen voor hun paarden.

Rond 13u vloog een Brits vliegtuig laag boven de Duitse troepen (ongeveer 60 voet boven de grond en volgens de schatting van Mr. Durand), vanuit Edingen. De Duitse soldaten waren zo verbaasd dat ze niets anders deden dan kijken. Toen een Duitse officier dat zag, berispte hij zijn mannen omdat ze hun geweren niet gebruikt hadden.

Op dat kritiek moment keerde het vliegtuig om en vloog in de tegenovergestelde richting. De soldaten wisten nu wat doen en een regen kogels werd op het vliegtuig gericht. Het vliegtuig dat nog steeds laag vloog, tuimelde om en stortte onmiddellijk neer op de grond. Het was 13u05. De twee piloten, Waterfall en Bayley, werden op slag gedood. Na dit vliegtuigongeluk groetten de voorbijgaande soldaten hen door hun hoofddeksel af te nemen.

De eigenaar van de distilleerderij, Mr. Louviau, kreeg de toelating om de twee lichamen naar zijn persoonlijk graf in het dorp te verplaatsen. Zij bleven daar tot in 1924. Vervolgens werden ze verplaatst en herbegraven op de militaire begraafplaats van Doornik, waar hun graven nu nog te zien zijn.

Men kan verwonderd zijn, zoals ik dat was, waarom er een schijnbare anomalie bestond wat betreft het verschil van uur tussen het rapport van de observator en dat van de getuigenis van Mr. Durant. De reden hiervan is dat het uur op het rapport in Zulu tijd was. Het eerste nieuws dat Generaal Von Kluck bereikte over de aanwezigheid van Britse troepen kwam dus via een Brits vliegtuig.

Op 22 augustus zijn het de 12 verkenningsvluchten die de aanwezigheid ontdekten van grote legertroepen die zich bewogen in de richting van het Britse front, wat een heel pak duidelijk maakte en onzekerheid wegnam in het begin van deze oorlog.

Het was de eerste dag dat een vliegtuig niet naar zijn basis terugkwam na een vlucht boven vijandelijk gebied.

Na de oorlog verklaart Generaal von Zwehl, bevelhebber van het 7e reservekorps, in zijn memoires hoe de Duitsers geen serieuze informatie hadden over de B.E.F. en dat het pas op de datum van 22 augustus was dat hij kennis kreeg van een Brits escadrille van de cavalerie in Casteau en dat een vliegtuig van de 5de escadrille van de luchtmacht was neergehaald na in Maubeuge opgestegen te zijn.

Zo werd dus de aanwezigheid van het Britse front vastgesteld, hoewel niets bekend was over hun sterkte.

 

2 februari 1989

M.W. TRETEN

Wing-Commander R.A.F.

 

Documentatie: L. Darbé

Vertaling uit het Engels: V. Debruyne

Legende:

B.E.F. – BRITISCH EXPEDITIONARY FORCE

R.F.C. – ROYAL FLYING CORPS

*Vandaag wordt de distilleerderij gerenoveerd tot lofts.